İÇ KONTROL SÜREÇLERİNDE AŞIRI GÜVEN EĞİLİMİNİN RİSK YÖNETİMİNE ETKİSİ

Abstract

Bu çalışma, iç kontrol süreçlerinde aşırı güven eğiliminin risk yönetimi üzerindeki etkisini davranışsal muhasebe perspektifiyle incelemeyi amaçlamaktadır. İç kontrol sistemlerinin yalnızca teknik ve prosedürel bir yapı olmadığı, aynı zamanda yönetsel bilişsel önyargılar, örgüt kültürü ve insan davranışları tarafından şekillenen dinamik bir mekanizma olduğu varsayımından hareket edilmektedir. Çalışma, literatür temelli (kuramsal) bir araştırma niteliğinde olup iç kontrol, risk yönetimi ve aşırı güven eğilimi arasındaki ilişkileri bütüncül bir çerçevede ele almaktadır. Elde edilen bulgular, aşırı güven eğiliminin yöneticilerin risk algısını sistematik biçimde bozduğunu ve bu durumun iç kontrol sistemlerinin etkinliğini zayıflattığını göstermektedir. Özellikle risk değerlendirme süreçlerinin subjektif yapısı nedeniyle bilişsel önyargıların bu alan üzerinde belirleyici olduğu anlaşılmaktadır. Bununla birlikte güçlü iç kontrol sistemleri ve etkin örgüt kültürünün, aşırı güven eğiliminin olumsuz etkilerini kısmen azaltabileceği ortaya konulmaktadır. Ayrıca dijitalleşme ve veri analitiği uygulamalarının iç kontrol süreçlerini güçlendirdiği, ancak insan faktörünün önemini tamamen ortadan kaldırmadığı vurgulanmaktadır. Sonuç olarak çalışma, iç kontrol ve risk yönetimi ilişkisini doğrusal bir yapıdan çıkararak davranışsal ve örgütsel faktörlerle şekillenen dinamik bir model çerçevesine oturtmaktadır. Bu yönüyle çalışma, iç kontrol literatürüne davranışsal muhasebe perspektifinden katkı sunmakta ve aşırı güven eğilimini kurumsal risk yönetimi açısından kritik bir risk faktörü olarak konumlandırmaktadır.