YAPAY ZEKÂ DESTEKLİ SÜREKLİ DENETİM SİSTEMLERİNİN BAĞIMSIZ DENETİM AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ

Abstract

Bu çalışma, yapay zekâ destekli sürekli denetim sistemlerinin bağımsız denetim süreçleri üzerindeki etkilerini kapsamlı bir literatür incelemesi çerçevesinde değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Son yıllarda dijital dönüşüm, büyük veri analitiği ve yapay zekâ teknolojilerindeki hızlı gelişmeler, muhasebe ve denetim alanlarında köklü değişimlere yol açmıştır. Özellikle denetim faaliyetlerinin dönemsel yapıdan çıkarak gerçek zamanlı izleme ve değerlendirme imkânı sunan sürekli denetim yaklaşımı, yapay zekâ teknolojileri ile birleşerek denetim mesleğinde yeni bir paradigma oluşturmuştur.

Çalışmada, yapay zekâ tabanlı sistemlerin bağımsız denetim süreçlerinde özellikle veri analizi, hata ve hile tespiti, risk değerlendirmesi ve iç kontrol mekanizmalarının izlenmesi gibi alanlarda önemli katkılar sağladığı ortaya konulmuştur. Bu teknolojiler sayesinde denetçiler, büyük hacimli verileri daha kısa sürede analiz edebilmekte ve örnekleme yerine tüm veri seti üzerinden değerlendirme yapabilmektedir. Böylece denetim kalitesinin arttığı ve denetim süreçlerinin daha etkin hâle geldiği görülmektedir.

Bununla birlikte yapay zekâ destekli sürekli denetim sistemlerinin bazı önemli sınırlılıkları da bulunmaktadır. Algoritmik şeffaflık eksikliği, veri güvenliği sorunları, etik riskler ve denetçi mesleki şüpheciliği üzerindeki olası etkiler bu sınırlılıklar arasında yer almaktadır. Ayrıca mevcut düzenleyici çerçevenin bu teknolojik dönüşüme tam olarak uyum sağlayamaması, uygulama sürecinde bazı belirsizlikler yaratmaktadır.

Genel olarak çalışma, yapay zekâ destekli sürekli denetim sistemlerinin bağımsız denetimi daha veri odaklı, hızlı ve kapsamlı bir yapıya dönüştürdüğünü; ancak bu dönüşümün insan muhakemesi, etik ilkeler ve düzenleyici mekanizmalar ile desteklenmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.